Kleine appellaties: Ulupalakua AVA – wijnbouw op een slapende vulkaan
door Reinier Broeks, redactie
Uitgesproken als OO-loo-pah-lah-KOO-ah. Ulupalakua betekent ‘broodvrucht gerijpt op de rug’. Alleen die naam al maakt duidelijk dat dit geen doorsnee wijngebied is op een eiland in Hawaii.
Maui staat bekend om lava, toerisme en ananas. Wijn is een onwaarschijnlijke toevoeging aan dat rijtje. Maar sinds 2 augustus 2021 is de erkenning Ulupalakua AVA officieel van kracht. AVA staat voor American Viticultural Area, bij benadering het Amerikaanse equivalent van een Franse AOC. Met zijn ligging rond 20° noorderbreedte is het bovendien de zuidelijkste AVA van de Verenigde Staten.
Een AVA van slechts 28 hectare
Het gebied beslaat ongeveer 28 hectare, waarvan zo’n 6,5 hectare is aangeplant met wijnstokken. Alles ligt binnen de historische Ulupalakua Ranch, een landgoed van ruim 7.300 hectare op de westelijke flanken van de vulkaan Haleakalā. De druiven worden een paar kilometer verderop gevinifieerd bij MauiWine; de AVA zelf omvat uitsluitend wijngaarden, geen dorpskern. De schaal is bewust klein: dit is precisiewerk.
Vier terrassen boven de kust
Wie omhoog rijdt vanuit de kust, ziet het landschap geleidelijk veranderen. De hitte neemt af, de vegetatie wordt opener. De wijngaarden liggen tussen 475 en 560 meter hoogte, verdeeld over vier zacht glooiende terrassen met een zuidwestelijke expositie. Met hellingspercentages van 0 tot 5 procent is ordelijk werken goed mogelijk. Het is een uitzondering op een eiland dat verder vooral uit steile hellingen en ravijnen bestaat.
De terrassen zijn restanten van oude lavastromen, hun grenzen gemarkeerd door erosiegeulen. Die combinatie maakte het mogelijk om dit stukje Maui als afzonderlijk wijnbouwgebied te erkennen.
Tropisch klimaat, ingebouwde koeling
Hawaï is tropisch, maar Ulupalakua profiteert van hoogte en constante passaatwinden. Temperaturen schommelen doorgaans tussen 10 en 29 °C, met koele nachten die zuurgraad en frisheid in de druif bewaren. De jaarlijkse neerslag bedraagt gemiddeld 780 millimeter, maar tijdens de oogstmaanden juli en augustus valt doorgaans minder dan 50 millimeter per maand. Dat droge venster beperkt de druk van schimmels en rot aanzienlijk. Het groeiseizoen verloopt daardoor verrassend gelijkmatig, ondanks de tropische ligging.
Vulkanische bodem als regisseur
Onder de wijnstokken ligt voornamelijk Kula-leem: verweerde basalt vermengd met andesiet, goed drainerend, mineraalrijk en matig vruchtbaar. Wortels reiken tot ruim een meter diep voordat ze dichtere lagen bereiken. Die schrale omstandigheden sturen de plant naar concentratie: weinig overtollig blad, veel energie naar de vrucht.
De moderne wijnbouw op deze plek begon in 1974, toen ranch-eigenaar C. Pardee Erdman de eerste experimenten startte op de helling – aanvankelijk met hybriden, later met klassieke rassen. Vandaag staan Syrah, Grenache, Malbec, Chenin Blanc, Viognier en Gewürztraminer aangeplant. De meeste flessen blijven op Maui, waar toeristen en eilandbewoners de voornaamste afnemers zijn.
Terroir voorbij het cliché
Met de Ulupalakua AVA verschuift de kaart van de Amerikaanse wijnbouw een paar graden naar het zuiden. Hier zijn hoogte, wind en vulkanische bodem de bepalende factoren – en die combinatie levert een terroir op dat zijn eigen logica volgt. Wijnstokken op een slapende vulkaan midden in de Stille Oceaan: in Ulupalakua is het gewoon werkelijkheid.