Leden vragen: Waarom toosten we met wijn? De redactie antwoordt.
door Reinier Broeks, redactie
Proost! Gezondheid! Santé!
Bij bijna elke bijzondere gelegenheid heffen we het glas en klinken we met onze glazen. Maar waarom doen we dat eigenlijk? Het ritueel van het toosten met wijn gaat veel verder terug dan je denkt en heeft een fascinerende geschiedenis.
Brood in de wijn – letterlijk
Het woord ’toost’ is geen dichterlijke vondst. In de Middeleeuwen had wijn nogal eens de neiging om zuur te worden. De remedie: een stuk gekruid brood erin. Dat temperde de azijnlucht en maakte het spul iets beter drinkbaar. Zo ontstond het gebruik om iemand een ’toast’ te geven; een uitnodiging om mee te drinken. Dat was nog vóór het idee opkwam om met glazen tegen elkaar te tikken.
Waarom dat geklingel?
Er zwerven meerdere verklaringen rond. Eén daarvan vertelt dat mensen in donkere tijden bang waren voor vergiftiging. Door de glazen hard tegen elkaar te slaan zouden druppels van het ene glas in het andere springen, als bewijs van goede bedoelingen. Het klinkt stoer, maar praktisch is het nauwelijks uit te voeren, dus waarschijnlijk is het folklore.
Andere verklaringen zijn ouder en overtuigender. In veel culturen werd wijn omhooggehouden als offer aan goden of voorouders. Met zo’n gebaar vroeg je bescherming, geluk of gezondheid. Niet voor niets wensen we elkaar dat laatste nog steeds toe als we proosten.
En dan is er de eenvoudige, bijna zintuiglijke reden: bij wijn gebruik je vier zintuigen al vanzelf; het ritueel van het klinken maakt het vijf. Zien, ruiken, proeven, voelen, horen – alles doet mee.
Ook het bijgeloof speelt mee. Geluid gold lang als middel om boze geesten te weren. Een glas dat tegen een ander glas tikt, werkte blijkbaar net zo goed als een belletje.
Van één beker naar vele glazen
Bij belangrijke momenten ging vroeger dezelfde beker rond. Het was een krachtig symbool: iedereen dronk letterlijk van hetzelfde. Toen individuele glazen hun intrede deden, bleef het ritueel overeind. Dat tikje werd een klein, hoorbaar teken van verbondenheid. We drinken niet meer uit dezelfde beker, maar we laten de glazen wel even elkaar ontmoeten.
En nu?
Vandaag is een toast vooral een manier om een moment te markeren. Een verjaardag, een jubileum, een overwinning of simpelweg het einde van een lange werkweek; dat kleine ritueel maakt het net wat feestelijker.
Wil je een indruk maken bij een diner met de koning? Wacht dan tot hij zelf een toost uitbrengt voordat je je glas heft. En onthoud: de jongere of lager geplaatste persoon houdt zijn glas traditiegetrouw iets lager bij het klinken, al is dit geen strikte regel meer.
Dus als je de volgende keer dat je glas heft: bedenk dat je deelneemt aan een ritueel dat al honderden jaren oud is. Santé!