Volgende Proeverij:

  • 00 D
  • 00 U
  • 00 M
  • 00 S
+

NWG Nijmegen: België

  • 20:00

België

Het proefteam bestaat uit Bastiaan, Katelijne en Marloes.

Inleiding en korte geschiedenis

Wijnbouw is traditioneel een oeroude landbouwactiviteit in zuidelijk Europa. Waarschijnlijk hebben de Romeinen ook de wijnbouw meegenomen naar de Lage Landen. Een enkele bodemvondst wijst in die richting.

Maar ook al in de vroege Middeleeuwen werd wijn aangeplant. Ten tijde van Karel de Grote werden in zijn rijk maatregelen uitgevaardigd om de kwaliteit van de wijn te verbeteren, en er zijn geschriften die omstreeks het jaar 815 bevestigen dat er wijngaarden zijn in Gent ( de St. Pieters Abdij) en in Hoei en de buurt van Luik ( de opbrengst was bestemd voor de Abdij van St. Hubert).

Daarmee weten wij ook meteen wat de drijfveer was: het maken van miswijn voor de katholieke eredienst.

Snel namen de lokale heersers en hertogen van Bourgondië die niet-exclusieve activiteit van de clerus over en omstreeks de eeuwwisseling ( het jaar 1000) wordt op tientallen plaatsen in heel België aan wijnbouw gedaan. Vanaf de 13e. eeuw is er nog meer bekend. Tijdens het middeleeuwse klimaatoptimum floreert de wijnbouw. Er wordt dan volop wijn verbouwd in wat nu België is. Onder meer kloosters bezitten wijngaarden, maar ook veel kasteelheren hebben hun eigen wijn. Dit zal duren tot het begin van de 17e. eeuw wanneer er door een combinatie van klimatologische omstandigheden ( tientallen jaren kouder weer) en een economische crisis de wijnbouw instort en vrijwel volledig van de kaart geveegd wordt.

Een inventarisatie uit 1846 leert ons dat de Belgische wijnbouw overwegend een marginaal Waals fenomeen is ( slechts 166 hectare) en grotendeels (144 hectare) rond Luik en de Maasvallei te vinden is.

Vanaf 1865 start de opkomst van de druiventeelt onder glas ( de regio Hoeilaart en Overijse) maar het duurt tot het midden van de jaren ‘ 60 van de vorige eeuw voordat er in heel België weer belangstelling voor normale wijnbouw komt . Uiteraard spelen klimaat, nieuwe gecultiveerde rassen, maar ook het succes van het Belgische bier een rol in de langzame wederopstanding van de wijnbouw.

Hedendaagse wijnbouw in België

België is door de Europese Unie officieel als wijn producerend land erkend. De belangrijkste productiegebieden zijn het Hagelland, de Haspengouw, Het heuvelland en de streek tussen Sambre- en – Maas.

In België kent men de wijnclassificatie V.Q.P.R.D., Vin de Qualité dans une Région Déterminée. Deze verdeelt de Belgische wijnbouwgebieden in kwaliteitsgebieden volgens de Europese gebieden met een Beschermde Geografische Aanduiding (BGA) en een Gecontroleerde Oorsprongs Benaming (GOB). Dit is vergelijkbaar met het Franse systeem van de Appellation d’ Origine Controlée (AOC).

België heeft 4 gecontroleerde oorsprongsgebieden, 2 landwijnen en 2 mousserende kwaliteitswijnen.

Kwaliteitswijnen met gecontroleerde oorsprongsbenaming

  • Hagelandse wijn, sinds 1997
  • Haspengouwse wijn, sinds 2000
  • Côtes de Sambre et Meuse, sinds 2004
  • Heuvellandse wijn, sinds 2005

Mousserende kwaliteitswijn

  • Vlaamse mousserende wijn , sinds 2005
  • Waalse Mousserende wijn en Crémant de Wallonie, sinds 2008

Landwijnen

  • Vin de Pays de Jardin de Wallonie, sinds 2004 een tafelwijn met geografische aanduiding
  • Vlaamse landwijn, sinds november 2005

De bodem

Druivenstokken groeien op elke bodem. De grond mag echter niet te rijk zijn, maar eerder schraal. Op een vruchtbare bodem groeit de wijnstok groeit de druivenstok weliswaar goed en geeft hij veel vrucht, maar de opbrengst gaat ten koste van de kwaliteit. Streken met leem, zand, mergel en ijzerzandsteen zijn dus zeer geschikt voor de wijnbouw. De ijzerzandsteen neemt tijdens de dag de warmte op en geeft die ’ s nachts af. De harde zandsteen is mee verantwoordelijk voor de mooie minerale impressies van de witte wijnen. De leemlaag in de ondergrond maakt de wijn diep van kleur. Deze wijn is ook gecorseerder dan wijn van druiven geteeld op een kalklaag, die dan weer een wijn geven met een hoog alcoholgehalte en een verfijnd aroma. Ook de ondergrond is van groot belang omdat de wortels in de diepte moeten kunnen doordringen. Voor de wijnbouw is het van belang dat de grond water en lucht doorlaat. De grond mag dan ook niet te zwaar zijn.

Het klimaat

Het klimaat is tevens van groot belang. De centrale ligging van België zorgt voor een gematigd klimaat. De weersomstandig-heden hebben, zoals bij elke fruitsoort, een grote invloed. De zon is een onontbeerlijke factor bij de wijnbouw. De wijngaarden, gelegen op de 50e. breedtegraad, krijgen gemiddeld voldoende zonuren om een kwaliteitswijn te kunnen produceren, hoewel volgens de wijnliteratuur deze streken op de grens liggen voor de wijnbouw. De opwarming van de aarde heeft deze grens echter verschoven. Om voldoende rijpe druiven te produceren heeft een wijngaard gemiddeld 10 ˚ C nodig op jaarbasis De wijngaarden hebben tevens voldoende water nodig. Daaraan ontbreekt het in België zeker niet. Ook hier geldt echter: “ Overdaad schaadt” , want teveel regen levert druiven op die te waterig zijn.

Het grootste gevaar voor de druiven zit hem in de vorst tijdens het uitlopen van knoppen in april en mei. Zoals in heel Europa heeft ook België in dit voorjaar te lijden gehad van de vorst in april.
De ligging van de wijngaard is natuurlijk ook van belang in noordelijke gebieden. De beste wijngaarden liggen op een zuidelijke helling met een goede zoninval.

Druivensoorten

De wetgever heeft bepaald welke druiven men mag aanplanten en welke gecontroleerde oorsprongsgebieden. Sommige wijnbouwers hebben de voorkeur voor louter resistente rassen. Immuun zijn voor schimmelziekten Meer en meer telers kiezen echter voor traditionele rassen, zoals chardonnay, pinot noir, pinot gris, gewürztraminer, pinot blanc en auxerrois.
Chardonnay scoort heel hoog. Veel jonge wijnbouwers combineren deze traditionele rassen met de resistente rassen. Ondanks de moeilijker klimatologische omstandigheden proberen verschillende wijnbouwers pinot noir op de markt te brengen, maar deze wijnen hebben zelden de diepgang die men van deze druif mag verwachten. Regent en Rondo zijn druiven die opgang maken in België. De regent is de ideale druif om te vinifiëren met de techniek van koolzuurmaceratie (maceration carbonique ). Dit kan diepgekleurde, intens fruitige wijnen met zachte tannines opleveren.

Een veel aangeplante witte druif is kerner. Kenmerkend voor kerner is het pittige zuurtje.

Andere in België gebruikte druiven zijn dornfelder, merlot, cabernet sauvignon, junglans.

Wijnstreken en producenten

Hageland

Het Vlaamse Hagelland is een heuvelachtige streek in Oost-Brabant tussen Leuven, Aarschot, Diest en Tienen. In de twaalfde eeuw vond hier al wijnbouw plaats. Sinds 1997 heeft deze streek een gecontroleerde oorsprongsbenaming.

Producenten:

  • Domein Tempelberg. Maurice Fol is een pionier onder de Belgische wijngaardeniers. In 1972 plantte hij zijn eerste druivenstokken. Om het verbouwen van druiven en het maken van wijn onder de knie te krijgen, volgde hij colleges aan de Leuvense universiteit en ging hij naar Colmar om verder het vak te leren. Met als ébendiersresultaat dat hij al vele jaren een lekker wijn maakt: de Lindener. De wijn is een assemblage van Müller-Thurgau, Ortega en Siegerrebe. In samenwerking met zijn zoon, die chef-kok is en een oenoloog ontwikkelde hij drie verschillende cuvées die hij vernoemde naar zijn kleinkinderen: De cuvée Lise is een assemblage van Duitse druiven, de cuvée Isabelle is in goede jaren 100% chardonnay, in mindere jaren nemgt hij er Müller-Thurgau en Ortega bij. De cuvée Isabelle krijgt tevens een tweede malolactische gisting, waardoor hij zachter wordt. . De cuvée Philippe is stoerder doordat deze op gebrande houten vaten wordt gelegd. Website: www.lindener.be
  • Wijngaard Ten Kapittelberg, Herselt www.kapittelberg.be
  • Domaine Holvast, Assennt
  • Wijngaard Lazarijberg, Diest. www.lazarijberg.be
  • Wijngaard Uylenbergher, Sint-Pieters-Rode, www.uylenbergher.be
  • Kunst en wijnhoeve Elzenbosch, Assent
  • Wijnkelders Kluisberg, Assent -Bekkevoort, www.kluisberg.be
  • Wijnhoeve Boschberg, Scherpenheuvel, www.boschberg.be

Haspengouw ( de voerstreek)

Het gebied ligt in de Belgische provincie Limburg. Hier liggen de oudste wijngaarden van België. Dat er al lange tijd wijnbouw in Haspengouw was, kan men aflezen aan plaatsnamen als Wijngaardsveld, Wijnbroek en Wijnbeek. Het grootste deel van de wijngaarden bestaat uit kalkhoudende grond

Producenten:

  • Wijndomein Pietershof, Teuven
  • Wijnkasteel Genoels-Elderen. Hier maakt de van oorsprong Nederlandse familie Van Rennes naar hun eigen zeggen “ de beste Chardonnay en Pinot Noir” van België. Dochter Joyce heeft een opleiding gehad aan een Franse wijnuniversiteit en maakt wijnen op de manier zoals die in de Bourgogne en Champagne worden gemaakt.
    www.wijnkasteel.be
  • Wijndomein Aldeneyck, Aldeneik-Maaseik, www.wijndomein-aldeneyck.be

Côte de Meuse et Sambre

Producenten:

  • Clos des Prébendiers, Huy www.membres.lycos.fr/viticolehuy
  • Château Bon Baron, Lustin maakt vooral rode wijnen. Met zijn Cabernet Dorsa won hij meerdere onderscheidingen. Hij maakt ook een Acolon

Heuvelland

Producent:

  • Wijngaard Entre-deux-mers, www.entre-deux-mers.be